Μια ιδιαίτερα ζεστή και δημιουργική ατμόσφαιρα επικρατεί καθημερινά στον πρώτο όροφο της Δημοτικής Βιβλιοθήκης Τρικάλων. Νωρίς τα απογεύματα, ο χώρος κατακλύζεται από μαθητές και μαθήτριες Γυμνασίου και Λυκείου που επιλέγουν το Αναγνωστήριο για τη μελέτη των μαθημάτων τους. Σχολικές τσάντες, βιβλία, σημειώσεις και laptops απλώνονται στα τραπέζια, δίνοντας την εικόνα ενός οργανωμένου χώρου μελέτης.

«Εδώ μπορούμε και συγκεντρωνόμαστε καλύτερα», είναι η καθολική απάντηση των εφήβων στην ερώτησή μας γιατί επιλέγουν τον συγκεκριμένο χώρο για τη μελέτη τους, εξηγώντας μας πως το περιβάλλον της βιβλιοθήκης τους βοηθά να παραμένουν προσηλωμένοι στον στόχο τους. Η παρουσία και άλλων παιδιών που διαβάζουν λειτουργεί ενισχυτικά, καλλιεργώντας μια αίσθηση συλλογικής προσπάθειας.

Αντίθετα στο σπίτι οι περισπασμοί είναι πολλοί. Το κινητό τηλέφωνο, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και η γενικότερη χαλαρή ατμόσφαιρα δυσκολεύουν τη συγκέντρωση. «Στο σπίτι όλο κάτι θα με διακόψει. Εδώ είναι διαφορετικά, μπαίνεις πιο εύκολα σε πρόγραμμα» μας λέει η Ηρώ μαθήτρια της Β’ Λυκείου.

Καθοριστικός είναι και ο ρόλος της παρέας, καθώς πολλοί μαθητές επιλέγουν να διαβάζουν μαζί, βοηθώντας ο ένας τον άλλον όπου χρειάζεται. «Αν δυσκολευτώ, θα ρωτήσω κάποιον φίλο μου. Είναι πιο εύκολο και πιο ευχάριστο», σημειώνει η Αθανασία μαθήτρια Β’ Γυμνασίου.

Ο Χρήστος μαθητής της Α΄ Λυκείου πληροφορήθηκε από την φίλη του Αθανασία την λειτουργία του Αναγνωστηρίου και τον τελευταίο χρόνο είναι από τους τακτικούς επισκέπτες του. Τους συνάντησα και τους τρεις στο μπαλκόνι την ώρα που έκαναν ένα μικρό διάλειμμα από τη μελέτη. Ο Χρήστος και η Αθανασία είναι φίλοι, ενώ η Ηρώ αποτέλεσε τη νέα γνωριμία της ημέρας. Τα έλεγαν χαμηλόφωνα, συζητώντας για τα μαθήματα και τις απαιτήσεις του σχολείου αλλά και για ανάλαφρα θέματα της καθημερινότητάς τους. Σε λίγα λεπτά, με ανανεωμένη διάθεση, σηκώθηκαν για να συνεχίσουν τη μελέτη τους στο εσωτερικό του κτηρίου….

Η αυξημένη επισκεψιμότητα, ιδιαίτερα κατά τις περιόδους εξετάσεων, όταν ο αριθμός των μαθητών συχνά ξεπερνά κατά πολύ τους εκατό, οδηγεί πολλούς στην αναζήτηση θέσεων και σε άλλους χώρους της βιβλιοθήκης, όπως το τμήμα τοπικών σπουδών, οι οποίοι δεν έχουν σχεδιαστεί για χρήση ως Αναγνωστήριο.

Την ίδια στιγμή, έχουν γίνει προσπάθειες προσαρμογής του ωραρίου στις ανάγκες των μαθητών. Συγκεκριμένα, τις ημέρες Τρίτη και Παρασκευή, κατά τις οποίες μέχρι πρότινος η βιβλιοθήκη δεν λειτουργούσε απογευματινές ώρες, πλέον παραμένει ανοιχτό το Αναγνωστήριο. Ωστόσο, ακόμη και αυτή η ρύθμιση αποδεικνύεται ανεπαρκής μπροστά στη συνεχή αύξηση της ζήτησης.

Οι ίδιοι οι μαθητές επισημαίνουν την ανάγκη περαιτέρω διεύρυνσης του ωραρίου, ζητώντας το αναγνωστήριο να λειτουργεί τουλάχιστον έως τις 10 το βράδυ (σήμερα κλείνει στις 8 μ.μ.), καθώς και τα απογεύματα του Σαββάτου (είναι ανοιχτό μέχρι τις 2 το μεσημέρι), ώστε να καλύπτονται ουσιαστικά οι αυξημένες απαιτήσεις της σχολικής τους καθημερινότητας.

Τα παραπάνω δεδομένα αναδεικνύουν με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο ότι οι υπάρχουσες υποδομές δεν επαρκούν για να καλύψουν τη διαρκώς αυξανόμενη ζήτηση.

Η ανάγκη για επανασχεδιασμό και δημιουργία ενός νέου, σύγχρονου αναγνωστηρίου, καθίσταται πλέον επιτακτική. Άλλωστε η Δημοτική Βιβλιοθήκη είχε σχεδιαστεί αρχικά ως Κέντρο Νεότητας και στην πορεία πήρε τη μορφή που έχει σήμερα, γεγονός που εξηγεί σε έναν βαθμό τους περιορισμούς των χώρων της.

Ένα αναγνωστήριο αισθητικά αναβαθμισμένο, με περισσότερες θέσεις, εργονομικά τραπέζια, σύγχρονο εξοπλισμό και υποδομές όπως ενσωματωμένες πρίζες για φόρτιση συσκευών και ηλεκτρονικούς υπολογιστές, θα μπορούσε να καλύψει ουσιαστικά τις ανάγκες της μαθητικής και φοιτητικής κοινότητας, ακολουθώντας τα πρότυπα αντίστοιχων χώρων σε άλλες πόλεις της χώρας.

Παράλληλα, η συνολική επανεξέταση του ωραρίου λειτουργίας, με διεύρυνση στις βραδινές ώρες και τα Σαββατοκύριακα, αποτελεί βασική προϋπόθεση για την εύρυθμη λειτουργία ενός τέτοιου χώρου, όπως επίσης και η στελέχωσή του με επιπλέον προσωπικό.

Σε μια περίοδο όπου οι μαθητές αναζητούν όλο και περισσότερο χώρους συγκέντρωσης και ουσιαστικής μελέτης, η επένδυση σε ένα σύγχρονο αναγνωστήριο δεν αποτελεί απλώς μια βελτίωση υποδομών,  αλλά μια ουσιαστική επιλογή υπέρ της γνώσης, της μελέτης και της νέας γενιάς.