Θανάσης Μιχαλάκης
Η Ελάτη του Δήμου Πύλης διεκδικεί θέση στο δίκτυο των Καλύτερων Τουριστικών Χωριών του Οργανισμού Τουρισμού των Ηνωμένων Εθνών
Η Ελάτη (άλλως πώς Τύρνα, στα τρικαλινά) συγκαταλέγεται στις πέντε ελληνικές αγροτικές κοινότητες που διεκδικούν μια θέση στο δίκτυο των Καλύτερων Τουριστικών Χωριών του Οργανισμού Τουρισμού των Ηνωμένων Εθνών.
Το εν λόγω δίκτυο είναι «Μια παγκόσμια πρωτοβουλία για την ανάδειξη των χωριών
όπου ο τουρισμός
– διατηρεί τους πολιτισμούς και τις παραδόσεις,
– τιμά την ποικιλομορφία,
– παρέχει ευκαιρίες
– και προστατεύει τη βιοποικιλότητα».
Είναι, δηλαδή, σαφής ο στόχος του δικτύου: τουρισμός μεν, ήπιος δε, με σεβασμό στην παράδοση και το περιβάλλον.
Η Ελάτη, εμβληματικός τόπος δημιουργίας της δασκάλας Ρόζας Ιμβριώτη, κλασικός τόπος διακοπών, καφέ, φαγητού για κάθε τρικαλινό/ή που σέβεται τον εαυτό του/της, επελέγη από την αρμόδια ελληνική Αρχή, τον ΕΟΤ, ως μία από τις 5 ελληνικές υποψηφιότητες προς ένταξη στο δίκτυο.
Βασικές προϋποθέσεις για υποψηφιότητα, είναι
– ο πληθυσμός (κάτω των 15.000 κατοίκων),
– να βρίσκεται σε τοπίο με σημαντική παρουσία παραδοσιακών δραστηριοτήτων όπως η γεωργία, η δασοκομία, η κτηνοτροφία ή η αλιεία (εν προκειμένω η δασοκομία και η κτηνοτροφία)
– να μοιράζονται οι κάτοικοι τις αξίες και τον τρόπο ζωής της κοινότητας
Οι άλλες τέσσερις ελληνικές υποψηφιότητες, είναι:
– η Κεφαλόβρυση (γνωστό ως Ρίπεσι), ένας ορεινός οικισμός περίπου 25,5 χιλιόμετρα προς τα βορειοανατολικά της Κυπαρισσίας, κοντά στον Αετό, υπαγόμενο στον Δήμο Τριφυλίας, του Νομού Μεσσηνίας.
– ο Γαλησσάς, παραθαλάσσιο χωριό στη δυτική πλευρά της Σύρου, γνωστότατος από τη «Φραγκοσυριανή» του Βαμβακάρη. Απέχει 7 χιλιόμετρα από την πρωτεύουσα Ερμούπολη. Η ονομασία είναι αρχαία ελληνική όπως μαρτυρείται από αρχαία επιγραφή που αναφέρεται κάποιος “Πριανεύς Σύριος Γαλήσσιος“.
– η Ερμιόνη, κωμόπολη της Αργολίδας, ταυτίζεται με την ομώνυμη αρχαία πόλη, η οποία βρισκόταν υπό την σφαίρα επιρροής του Άργους. Η περιοχή Μανδράκια, στη νότια πλευρά του χωριού, έχει αναγνωριστεί ως παραδοσιακός οικισμός.
– τα Πατρικά, οικισμός της Χίου στο νοτιοανατολικό τμήμα του νησιού, σε οδική απόσταση 24 χιλιομέτρων νοτιοδυτικά από την πόλη. Σήμερα υπάγεται στο ομώνυμο δημοτικό διαμέρισμα του Δήμου Μαστιχοχωρίων, του οποίου αποτελεί και τον μοναδικό οικισμό. Η ονομασία του χωριού παραπέμπει στην πατρική κληρονομιά (κατά τον Γεώργιο Ζολώτα) ή στα «πατερικά», δηλαδή κτήματα των πατέρων (μοναχών) της Νέας Μονής (κατά τον Άμαντο).
Στον σχετικό κατάλογο, από τη χώρα μας μέχρι στιγμής έχουν ενταχθεί το Σουφλί (2021) και τα Ανώγεια (2024).
Η Ελάτη ή Τύρνα
Αντιγράφουμε από την ιστοσελίδα του Δήμου Πύλης:
Σε απόσταση 14 χλμ. από την Πύλη και 36 χλμ. από τα Τρίκαλα συναντάμε τη ναυαρχίδα του ορεινού όγκου, τη γνωστή Ελάτη, με 396 κατοίκους. Είναι χτισμένη σε χαμηλό σχετικά υψόμετρο (920μ.) μέσα στα έλατα, στο νότιο τμήμα της οροσειράς της Πίνδου.
Η Ελάτη αποτελεί κι αυτή τμήμα του Αρχαίου Βασιλείου των Αιθήκων. Τα ερείπια του αρχαίου κάστρου στη θέση Παλαιόκαστρο, εκτείνονται από το πλάτωμα που υπάρχει λίγο πιο κάτω από το ξωκλήσι του Προφήτη Ηλία (υψομ. 800μ.) ως τη θέση Κατώφλι (υψομ. 700μ.). Η αρχική ονομασία Τύρνα ή Τίρνα αναφέρεται στην κοινότητα για πρώτη φορά στην απογραφή των τιμαρίων το 1423 μ.Χ., και ανήκε στο τιμάριο του Maxmud, αν και το όνομα έχει σλάβικες ρίζες και σημαίνει αγκαθότοπος. Η ονομασία αυτή διατηρήθηκε έως το 1955 μ.Χ. Μέχρι το 1943 μ.Χ, το χωριό βρισκόταν σε θέση πιο δυτικά στο ποτάμι, οπότε και μεταφέρθηκε στη σημερινή θέση μετά την καταστροφή του από τους Γερμανούς.
Η ορεινότητα και η ομορφιά του χώρου και η αξιόλογη και ποιοτική υποδομή στέγασης και εστίασης, καθιστούν την Ελάτη έναν από τους πιο δημοφιλείς και κοσμοπολίτικους προορισμούς της Ελλάδας. Δεν περιορίζει τον επισκέπτη μόνο στη χειμερινή περίοδο ή εκείνη του Δεκαπενταύγουστου, αλλά μπορεί να τον φιλοξενήσει όλο το χρόνο. Η διαμονή έχει τα χαρακτηριστικά της φιλοξενίας και όχι του απρόσωπου τουρισμού, με παροχές όπως διαμονή σε εξαιρετικούς ξενώνες, ξενοδοχεία και διαμερίσματα όλων των προσωπικών απαιτήσεων και βαλαντίων, τα οποία είναι διαρκώς ανοιχτά. Η διατροφή χαρακτηρίζεται από εξαιρετικής ποιότητας φρέσκα, τοπικά προϊόντα, υπάρχουν δραστηριότητες για ψυχαγωγία για όλες τις ηλικίες και απαιτήσεις, και η παροχή όλων των υπηρεσιών εξασφαλίζει το αίσθημα της οικειότητας και της ασφάλειας».
Η ονομασία Τύρνα (ή Τίρνα)
Αγνωστη η προέλευση της ονομασίας. Στη νοτιοσλαβική τοπωνυμία, τα ονόματα που ξεκινούν με Tir- ή Tr- προέρχονται συχνά από την πρωτοσλαβική ρίζα *tьrnъ, που σημαίνει αγκάθι ή βάτο.
Επίσης, στη σλαβική σύνταξη ονομάτων, τα «-να» ή «-ίνα» είναι πολύ συνηθισμένα επιθήματα που χρησιμοποιούνται για τη δημιουργία θηλυκών ονομάτων ή στοργικών μορφών. Σε περιοχές όπως η Πολωνία και η Τσεχική Δημοκρατία, το Tirna (ή Terna) χρησιμοποιείται περιστασιακά ως σπάνια παραλλαγή ή συντομογραφία ονομάτων όπως Katarina (Αικατερίνη).
Αυτές είναι βέβαια βασικές υποθέσεις, που δεν εξηγού επακριβώς την προέλευση. Δείχνουν, όμως, ότι πιθανώς η σλαβική μετοίκηση στην κεντρική Ελλάδα επεκτάθηκε και σε περιοχές με τέτοιο – βατό – υψόμετρο, ειδικά στην περιοχή των Τρικάλων, όπου έχουμε κι άλλα σχετικά σλαβικά τοπωνύμια.
Για να διαφανεί το πόσο ομιχλώδες είναι το τοπίο των τοπωνυμίων και πόσο μια απλή γραμματολογική – ετυμολογική προσέγγιση δεν απαντά σε ερωτήματαμ, αλλά χρειάζεται επιστημονική γνώση, αναφέρουμε το εξής:
Η λέξη «Τίρνα» σημαίνει«επιπλέω» ή «κολυμπάω» στα Χίντι ( tiranā ) και «διασχίζω» ή «διασχίζω» στα Σανσκριτικά ( tīrṇa ). Τη γλώσσα Χίντι μιλούν πάνω από 600.000.000 άνθρωποι και είναι η επίσημη γλώσσα της κεντρικής κυβέρνησης της Ινδίας. Τα Σανσκριτικά είναι η μητέρα των ινδοαρίων γλωσσών και ανήκουν στην ίδια οικογένεια με τα Αρχαία Ελληνικά και τα Λατινικά. Είναι μια από τις αρχαιότερες καταγεγραμμένες γλώσσες του κόσμου (με ιστορία άνω των 3.500 ετών), θεωρείται κυρίως λειτουργική και ιερή γλώσσα και σε αυτή είναι γραμμένα όλα τα κλασικά κείμενα του Ινδουισμού, του Βουδισμού και του Τζαϊνισμού (όπως οι Βέδες και τα έπη Ραμαγιάνα και Μαχαμπχαράτα).
(Ετσι, για να μη νομίζουμε ότι είναι εύκολη η ετυμολόγηση και η εξαγωγή συμπερασμάτων).
