Σκέψεις για τον μαθητικό κινηματογράφο, τη δημιουργικότητα και τη φωνή των παιδιών
Κατάμεστος ήταν χθες βράδυ ο Δημοτικός Κινηματογράφος στον Μύλο Ματσόπουλου. Ανάμεσα στο κοινό ξεχώριζαν τα πολλά παιδιά, μαθητές και μαθήτριες των σχολείων της πόλης μας. Μια εικόνα όχι και τόσο συνηθισμένη για μια κινηματογραφική αίθουσα, που όμως η νεολαία την γέμισε με ζωντάνια και ενέργεια. Άλλωστε, όπου υπάρχουν νέοι άνθρωποι, αλλάζει αμέσως η δυναμική του χώρου.
Και τα παιδιά είχαν κάθε λόγο να βρίσκονται εκεί. Ήταν οι πρωταγωνιστές της βραδιάς είτε ως δημιουργοί, είτε ως συμμετέχοντες στις μαθητικές ταινίες που διαγωνίζονταν στο «U Made It Festival», έναν θεσμό που η Κινηματογραφική Λέσχη Τρικάλων επανέφερε μετά από μια μεγάλη διακοπή λόγω covid.
Μετά τους καθιερωμένους χαιρετισμούς και τις σύντομες εισαγωγικές τοποθετήσεις, τα φώτα έσβησαν και οι προβολές άρχισαν. Όταν αργότερα η αίθουσα φωτίστηκε ξανά και είχαμε τον χρόνο να επεξεργαστούμε όσα είδαμε στη μεγάλη οθόνη και τα συναισθήματα που αυτά μας προκάλεσαν, γεννήθηκαν αρκετές σκέψεις και προβληματισμοί. Τους καταθέτω με απόλυτο σεβασμό προς όλους τους συμμετέχοντες και χωρίς καμία διάθεση κριτικής, αλλά ως αφορμή για έναν γόνιμο διάλογο γύρω από τον θεσμό και τις προοπτικές του.
Πρώτα απ’ όλα, αξίζουν συγχαρητήρια στα παιδιά και στους εκπαιδευτικούς που στήριξαν τις προσπάθειές τους. Η δημιουργία μιας ταινίας απαιτεί χρόνο, συνεργασία και προσωπική υπέρβαση. Και μόνο η διαδικασία αυτή και η απόφαση να εκτεθεί κανείς δημιουργικά, είναι πράξεις που αξίζουν αναγνώρισης.
Ιδιαίτερη εντύπωση μάς έκαναν οι δύο πρώτες ταινίες που προβλήθηκαν εκτός συναγωνισμού. Ήταν έργα δύο νέων δημιουργών, οι οποίοι φάνηκε πως αγαπούν την τέχνη του κινηματογράφου. Ίσως επειδή δεν ήταν δεσμευμένες από κάποιο εκπαιδευτικό πλαίσιο, κατάφεραν να μας μεταφέρουν σε έναν πιο ελεύθερο δημιουργικό χώρο και να μας θυμίσουν τον κινηματογράφο ως τέχνη της αφήγησης και της έκφρασης.
Οι μαθητικές ταινίες, από την άλλη πλευρά, ήταν φανερό ότι δημιουργήθηκαν στο πλαίσιο εκπαιδευτικών προγραμμάτων και δράσεων που αφορούσαν ζητήματα όπως ο σχολικός εκφοβισμός, η συμπερίληψη, η αποδοχή της διαφορετικότητας και οι επιπτώσεις της ψηφιακής πραγματικότητας στις ζωές των νέων ανθρώπων. Πρόκειται αναμφίβολα για σημαντικά και επίκαιρα θέματα, με ισχυρά μηνύματα και κοινωνική αξία.
Κι όμως, φεύγοντας από την αίθουσα, αισθανθήκαμε ότι κάτι μας έλειψε.
Μας έλειψε η ματιά των νέων ανθρώπων στα όμορφα και φωτεινά στοιχεία της ζωής. Μας έλειψε η αποτύπωση των σχέσεων και των συναισθημάτων που κυριαρχούν στην εφηβεία. Μας έλειψαν το χιούμορ, η ανεμελιά, οι αγωνίες, τα όνειρα και οι προσδοκίες τους για το μέλλον. Μας έλειψαν τα άγχη τους, η γλώσσα που χρησιμοποιούν στις μεταξύ τους επικοινωνίες. Μας έλειψε, με λίγα λόγια, η δική τους αυθεντική αφήγηση για τον κόσμο όπως τον βιώνουν και όπως τον φαντάζονται.
Επαναλαμβάνω ότι είναι γνωστό το πλαίσιο μέσα στο οποίο δημιουργήθηκαν οι περισσότερες από αυτές τις παραγωγές. Ωστόσο θα είχε ιδιαίτερο ενδιαφέρον, τα επόμενα χρόνια, οι μαθητές να κληθούν να δημιουργήσουν ταινίες αποκλειστικά για το φεστιβάλ, με θεματολογία που θα επιλέγουν οι ίδιοι. Μια τέτοιου είδους πρωτοβουλία, αν ανακοινωνόταν από την αρχή της σχολικής χρονιάς και συνοδευόταν από τα κατάλληλα κίνητρα και την απαραίτητη υποστήριξη, να οδηγούσε σε ακόμη πιο ευφάνταστες και τολμηρές δημιουργίες.
Θα ήταν μια ευκαιρία να γνωρίσουμε καλύτερα τον εσωτερικό τους κόσμο. Να δούμε τις αγωνίες, τις επιθυμίες και τα όνειρά τους. Να ακούσουμε τη δική τους φωνή χωρίς προκαθορισμένα πλαίσια και θεματικές. Γιατί ο κινηματογράφος δεν είναι μόνο μέσο διδασκαλίας και ευαισθητοποίησης. Είναι επίσης αισθητική, συναίσθημα, φαντασία, και όνειρο. Είναι η δυνατότητα να δεις την πραγματικότητα αλλιώς ή να φανταστείς μια διαφορετική.
Υ.Γ. 1
Η εκτεταμένη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης σε ορισμένες ταινίες προκάλεσε ανάμεικτα συναισθήματα. Η τεχνολογία προσφέρει νέες δυνατότητες, όμως όταν χρησιμοποιείται υπερβολικά κινδυνεύει να επισκιάσει αυτό που τελικά έχει μεγαλύτερη αξία και αφορά στην ανθρώπινη δημιουργικότητα…
Υ.Γ. 2
Κάποια πλάνα σε σχολικές αίθουσες μας γύρισαν δεκαετίες πίσω. Εικόνες γνώριμες σε όσους καθίσαμε στα ίδια θρανία πριν από τριάντα, σαράντα ή και πενήντα χρόνια. Εικόνες αμετάβλητες στον χρόνο. Τα ίδια παλιά μωσαϊκά, οι ίδιες φθαρμένες πόρτες, τα ίδια απαρχαιωμένα κουφώματα, οι ίδιοι πίνακες. Η σκέψη αναπόφευκτη: Πώς μπορεί σε τέτοιες συνθήκες να ανθίσει η δημιουργικότητα των παιδιών; Να λοιπόν μια εξαιρετική ιδέα για μελλοντική μαθητική ταινία: «Το σχολείο των ονείρων μου». Εκεί θα ταίριαζε πραγματικά η χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης, βοηθώντας να αποτυπωθούν με εικόνες τα πιο τολμηρά και ευφάνταστα όνειρα των παιδιών για το σχολείο που θα ήθελαν να έχουν.
Υ.Γ. 3
Για την ιστορία, η ταινία που διακρίθηκε ήταν το «Δύο ζωές, ένα μάθημα» του 4ου Πειραματικού Λυκείου «Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης». Μια ταινία που ξεχώρισε για την ευρηματικότητα και τη φρεσκάδα της. Οι πρωταγωνιστές Βαγγέλης και Ορέστης διακρίθηκαν για το χιούμορ και την αυθεντικότητά τους και κατάφεραν να μας κάνουν να γελάσουμε, να προβληματιστούμε και κυρίως να απολαύσουμε δύο εξαιρετικά καλοδουλεμένους χαρακτήρες.
*Τέλος συγχαρητήρια και στους δύο δημιουργούς των εκτός διαγωνισμού ταινιών τον Βασίλη Κολοβελώνη και τον Βασίλη Καραποστόλη. Με τις ταινίες τους απέδειξαν ότι διαθέτουν κινηματογραφική ευαισθησία και προσωπική ματιά. Ευχόμαστε να συνεχίσουν να εξελίσσονται καλλιτεχνικά και να μας χαρίσουν ακόμη πιο ενδιαφέρουσες δημιουργίες στο μέλλον.
