124 μαθητές και μαθήτριες από 11 Λύκεια των Τρικάλων συναντήθηκαν με αφορμή τους 10ους Διαλυκειακούς Ρητορικούς Αγώνες και μετέτρεψαν τις ιδέες τους σε ζωντανή εμπειρία μάθησης
Έφυγα σχεδόν… πετώντας από το 1ο Γενικό Λύκειο Τρικάλων όπου μόλις είχα παρακολουθήσει τους ημιτελικούς και τους τελικούς των 10ων Διαλυκειακών Ρητορικών Αγώνων, γιατί είδα σχολικές αίθουσες να μετατρέπονται σε χώρους ζωντανού διαλόγου, σκέψης και επιχειρηματολογίας.
Είδα μαθητές και μαθήτριες Λυκείου να ρητορεύουν με άνεση, να επιλέγουν προσεκτικά τις λέξεις τους, να στηρίζουν τις θέσεις τους σε επιχειρήματα και να τεκμηριώνουν τις απόψεις τους. Να απευθύνονται με αυτοπεποίθηση και παρρησία στους συνομηλίκους τους και στους καθηγητές τους, προσπαθώντας να πείσουν για την ορθότητα της σκέψης τους.
Είδα παιδιά να συνομιλούν με σεβασμό, να ακούν προσεκτικά τον συνομιλητή τους, να αντιπαραβάλλουν τις απόψεις τους με ευγένεια και να ευχαριστούν ακόμη και για την πιο απαιτητική ερώτηση.
Είδα επίσης μαθητές στο ακροατήριο να παρατηρούν με απόλυτη προσήλωση τους συμμαθητές και τις συμμαθήτριές τους και να παρασύρονται από τη δύναμη ενός καλά δομημένου λόγου.
Είδα την άλλη πλευρά του ελληνικού δημόσιου σχολείου, πέρα από τις εικόνες βίας ή απαξίωσης που συχνά κυριαρχούν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και στις ειδήσεις. Ένα σχολείο που καλλιεργεί τον διάλογο, την κριτική σκέψη, τον σεβασμό στον άλλον και την ελεύθερη έκφραση. Και σιγουρεύτηκα πως μέσα στις σχολικές αίθουσες μεγαλώνει και μια νέα γενιά που γνωρίζει ότι η σκέψη, ο σεβασμός και η δύναμη του λόγου είναι από τα πιο πολύτιμα εργαλεία της δημοκρατίας.
Και τέλος είδα πως ένα ολόκληρο σχολείο, για μία ακόμη φορά, μπορεί να λειτουργεί σαν καλοκουρδισμένο ρολόι. Μαθητές και εκπαιδευτικοί συνεργάστηκαν με μεθοδικότητα και ενθουσιασμό για έναν κοινό στόχο: την άψογη διοργάνωση των ρητορικών αγώνων. Μια συλλογική προσπάθεια που αποδεικνύει πως όταν υπάρχει πίστη στη γνώση, το σχολείο μπορεί να δημιουργεί πραγματικά όμορφα αποτελέσματα!
«Αξιότιμοι κριτές, αγαπητό κοινό, χρήσιμοι χρονομέτρες…..»
Έτσι ξεκινούσε κάθε τοποθέτηση των παιδιών! Και τι δεν κλήθηκαν να παρουσιάσουν! Από ζητήματα που αφορούν στη φιλοζωία, στην παγκοσμιοποίηση και στη διατήρηση της εθνικής ταυτότητας, μέχρι το αν οι εκλογές πρέπει να διεξάγονται ηλεκτρονικά ή όχι και αν μετά την ολοκλήρωση των σπουδών τους, θα επέλεγαν να εργαστούν στο εξωτερικό ή στη χώρα τους. Παράλληλα κλήθηκαν να αναλύσουν και να σχολιάσουν φράσεις όπως “Κρινόμαστε από αυτά που τελειώνουμε, όχι από αυτά που αρχίζουμε”, “Το όνειρό μου είναι…”, “Ο καθένας καθορίζει μόνος του τη μοίρα του” κ.α.
Μετά την κοινοποίηση των θεμάτων, έπρεπε μέσα σε λίγα λεπτά να οργανώσουν τις σκέψεις τους, να διαλέξουν τα πιο πειστικά επιχειρήματα και να τα παρουσιάσουν με σαφήνεια και αυτοπεποίθηση. Κάθε αγόρευση ήταν μια μικρή πρόκληση: να πείσουν, να εμπνεύσουν και να κρατήσουν ζωντανό το ενδιαφέρον του ακροατηρίου. Ήταν άκρως εντυπωσιακή η ικανότητα των διαγωνιζόμενων να μετατρέπουν την πίεση του χρόνου σε δημιουργικότητα, τόλμη και λόγο με ουσία.
Κάποιοι ξεχώρισαν, κάποιοι διακρίθηκαν, κάποιοι βραβεύτηκαν. Προσωπικά τους είδα όλους και όλες νικητές και νικήτριες! Γιατί και μόνο το γεγονός ότι σε αυτή την ηλικία βρίσκουν το θάρρος να σταθούν μπροστά σε ένα πολυπληθές ακροατήριο και να εκφράσουν ανοιχτά τις σκέψεις και τις απόψεις τους, αποτελεί μια μεγάλη νίκη του ίδιου τους του εαυτού.
Εκείνο που κράτησα επίσης από την όλη τη διαδικασία, ήταν η δύναμη της συλλογικής προσπάθειας. Η προετοιμασία, η συνεργασία μεταξύ άγνωστων παιδιών, η ανταλλαγή επιχειρημάτων και η αμοιβαία στήριξη, καλλιέργησαν ένα κλίμα όπου κάθε συμμετοχή είχε σημασία.
————————————————
«Τα όρια της γλώσσας μου είναι τα όρια του κόσμου μου»
Ο σύμβουλος εκπαίδευσης Φιλολόγων κ. Αγαθοκλής Αζέλης, ο οποίος είχε τη συνολική εποπτεία της διοργάνωσης, τόνισε:
«Πάντα έγνω νους […] πάντα διεκόσμησε νους», («Ο νους γνώρισε τα πάντα […] ο νους τακτοποίησε/διευθέτησε τα πάντα») έγραψε ο Αναξαγόρας και πολλοί αποδίδουν στη λέξη νους την έννοια του λόγου με τη διττή έννοια, της λογικής και της γλώσσας. «Εν αρχή ην ο λόγος», διαβάζουμε στην αρχή του κατά Ιωάννην Ευαγγελίου. «Τα όρια της γλώσσας μου είναι τα όρια του κόσμου μου», συμπλήρωσε ο φιλόσοφος Βιτγκενστάιν. Επομένως, μπορώ να αντιλαμβάνομαι μόνο ό,τι μπορώ να του δώσω γλωσσική υπόσταση και αντιστρόφως.
Με αφόρμηση αυτές τις εισαγωγικές σκέψεις μπορεί να σταθμίσει κανείς την αξία των 10ων Διαλυκειακών Ρητορικών Αγώνων που ολοκληρώθηκαν σήμερα στο 1ο Γενικό Λύκειο Τρικάλων, με συμμετοχή μαθητών και εκπαιδευτικών από όλα σχεδόν τα Λύκεια της πόλης. Σε αυτούς τους αγώνες προσφέρεται σε μαθητές η ευκαιρία να αναπτύξουν τον στοχασμό τους για ένα θέμα, να επιχειρηματολογήσουν υποστηρίζοντας ή αντικρούοντας μια άποψη-θέση, όπως ουσιαστικά συμβαίνει και στην πραγματική ζωή, στην οποία καλούνται να υπερασπιστούν συμφέροντα ή να διεκδικήσουν δικαιώματα, με τη διαφορά ότι στους αγώνες έχουν την εξωτερική βοήθεια των κριτών και της απουσίας συνεπειών σε περίπτωση ελλιπούς επιχειρηματολογίας, ενώ στην πραγματική ζωή είναι μόνοι τους. Όμως για αυτή τη φάση της ενήλικης ζωής προετοιμάζει το σχολείο τους μαθητές, με τη διδασκαλία στο καθημερινό μάθημα και τις εκπαιδευτικές δράσεις από τη μια, και με την προετοιμασία για τους ρητορικούς αγώνες και τη συμμετοχή τους σε αυτούς. Πρόκειται με άλλα λόγια για μια προσομοίωση της πραγματικής ζωής με δίχτυ ασφαλείας.
Όμως έχουν και μια ακόμη διάσταση οι ρητορικοί αγώνες. Καθηγητές από όλα τα σχολεία προσφέρουν εθελοντικά τη γνώση και τον χρόνο τους για να υποστηρίξουν τους μαθητές τους και τη διοργάνωση των αγώνων, ενώ το 1ο Γενικό Λύκειο Τρικάλων με την ανάληψη της ευθύνης του σχεδιασμού, του συντονισμού και της υλοποίησης αφήνει να φανεί μια σημαντική διάσταση του δημόσιου σχολείου, η οποία δεν προσφέρει υλικό για πηχυαίους τίτλους στα ΜΜΕ, καθώς αντί να αναδεικνύει παθογένειες αποδεικνύει ότι λειτουργεί, και μάλιστα καλά και με εθελοντισμό εκπαιδευτικών του, παρά τη συστηματική δαιμονοποίησή του από εύκολους κριτές.
Τέλος, οι ρητορικοί αγώνες λειτουργούν και ως ένα σημείο συνάντησης εκπαιδευτικών από διαφορετικά σχολεία, οι οποία συνεργάζονται, συντονίζονται για έναν κοινό αγαθό σκοπό, ενώ έχουν και την σπάνια ευκαιρία μιας διανοητικής ώσμωσης. Κοντολογίς λοιπόν, οι ρητορικοί αγώνες αποτελούν μια σημαντική, εθελοντική προσφορά προς τους μαθητές αλλά και ευρύτερα τη σχολική κοινότητα, προσφέρουν δε ιδέες για μια ποιοτική αναμόρφωση της εκπαίδευσης”
——————————
Η διευθύντρια του 1ου ΓΕΛ Τρικάλων κ. Δήμητρα Αγγέλου, αναφερόμενη στη σπουδαιότητα των ρητορικών αγώνων, σημείωσε χαρακτηριστικά:«Τα οφέλη είναι πολλαπλά, όχι μόνο για τους μαθητές και τους εκπαιδευτικούς, αλλά και για τα σχολεία που καλούνται να συνεργαστούν σε ένα έργο δύσκολο στην υλοποίησή του, καθώς και για ολόκληρη την κοινότητα. Πρόκειται για ένα πρωτοπόρο πολιτιστικό εγχείρημα, που προσφέρει διάρκεια και σημαντικές εμπειρίες σε μια εποχή που συχνά κυριαρχεί ο υλισμός και το πνεύμα παραμελείται. Και πάνω απ’ όλα, τιμά τον ρόλο του σχολείου».
