Η ομάδα Nowstalgism επιδιώκει να μετατρέψει το γραφικό χωριό του Δήμου Μουζακίου σε πολιτιστικό κόμβο της Θεσσαλίας
«Τότες την Αποκριά είχε κόσμο…».
Η φράση που άκουγαν από τους ηλικιωμένους κατοίκους του Φαναρίου όταν τους ζητούσαν να θυμηθούν, έγινε η αφορμή ώστε να στηθεί εκ νέου το αποκριάτικο σκηνικό στο χωριό και να γεμίσει ξανά την πλατεία, τις αυλές και τους δρόμους με γιορτή, μουσική, χορούς και ζωντανές αφηγήσεις. Η πρωτοποριακή ομάδα “Nowstalgism” επιστρέφει φέτος πολύ νωρίτερα από το καλοκαίρι, μεταφέροντας τη δημιουργική της ενέργεια στην καρδιά του χειμώνα. Σε συνεργασία με τον Πολιτιστικό Σύλλογο Φαναρίου “Το Κάστρο”, αντλεί υλικό από τις αποκριάτικες αφηγήσεις των κατοίκων και μέσα από μια συλλογική διαδικασία, τις μετασχηματίζει σε νέες ιστορίες. Από αυτές τις αφηγήσεις γεννιέται ένα τετραήμερο γιορτής και καλλιτεχνικής δημιουργίας, από τις 20 έως τις 23 Φεβρουαρίου.
Στο ιδιαίτερο και αυθεντικό τοπίο του χωριού, η ομάδα στήνει site-specific παρεμβάσεις που λειτουργούν ως βιωματικές εμπειρίες και επικεντρώνονται σε τρεις βασικούς άξονες:
- Από την Παρασκευή 20 Φεβρουαρίου, το Παντοπωλείο Α.Ν. Μπακατσιά φιλοξενεί το «Συλλογικό Άλμπουμ», ένα ανοιχτό, κοινοτικό αρχείο φωτογραφιών και ιστοριών από παλιές Αποκριές στο Φανάρι και τα γύρω χωριά. Κάτοικοι και επισκέπτες καλούνται να φέρουν τις προσωπικές τους φωτογραφίες, οι οποίες θα καταγραφούν και θα εκτεθούν με τη φροντίδα και τη συμβολή της Ιφιγένειας Παππά, για να επιστραφούν στο τέλος του τριημέρου. Παράλληλα, τα καθημερινά υλικά του παντοπωλείου – μυρωδιές, αντικείμενα, εμπορεύματα – λειτουργούν ως άυλα αρχεία μνήμης, ενισχύοντας την αναβίωση βιωμάτων και ιστοριών που κινδυνεύουν να χαθούν.
- Στο πρώην καφενείο Σανιδά, στην κεντρική πλατεία, η Α. Επιθέτη υλοποιεί ένα τριήμερο βιωματικό εργαστήρι site-specific τέχνης, ανοιχτό σε άτομα κάθε επιπέδου εμπειρίας. Οι συμμετέχοντες θα γνωρίσουν το έργο και τη θεωρητική προσέγγιση της καλλιτέχνιδας, θα σχεδιάσουν και θα συνδιαμορφώσουν μια συλλογική εγκατάσταση βασισμένη στη σύνδεση με τον τόπο, τους ανθρώπους και την ιστορία του. Η εγκατάσταση θα παρουσιαστεί στο κοινό, ως ζωντανό αποτέλεσμα της διαδικασίας.
- Παράλληλα, ο σκηνοθέτης και ηθοποιός Κωνσταντίνος Ντέλλας θα πραγματοποιήσει επισκέψεις σε αυλές και σημεία συνάντησης του χωριού, ανοίγοντας διάλογο με τους παλαιότερους κατοίκους. Μέσα από βιωματικές αφηγήσεις για αυτοσχέδιες μεταμφιέσεις, πειράγματα, φωτιές και χορούς, θα συγκεντρωθεί πολύτιμο προφορικό υλικό που δεν θα λειτουργήσει απλώς ως αρχείο, αλλά ως πρώτη ύλη για μελλοντικές εικαστικές παρεμβάσεις, performances και συλλογικά δρώμενα στο πλαίσιο του Nowstalgism.
Γιατί οι ιστορίες, αν δεν ειπωθούν τώρα, ίσως αύριο να μην υπάρχουν για να τις θυμηθούμε.
«Τότες την Αποκριά είχε κόσμο»: 20–23 Φεβρουαρίου 2026
Αναλυτικά το πρόγραμμα του τετραημέρου έχει ως εξής:
Παρασκευή 20/2
17:00-21:00 | «Συλλογικό Άλμπουμ» στο παντοπωλείο Α.Ν. Μπακατσιά
Έκθεση μνήμης (σε εξέλιξη), ύλης & αρχειακής τεκμηρίωσης, με την Ιφιγένεια Παππά. Το παντοπωλείο Α. Ν. Μπακατσιά μετατρέπεται σε σημείο συνάντησης, φιλοξενώντας ένα ζωντανό, κοινοτικό άλμπουμ με φωτογραφίες, ιστορίες και στιγμές από Απόκριες περασμένων δεκαετιών.
*Σας καλούμε να φέρετε τις δικές σας φωτογραφίες από αποκριάτικες εκδηλώσεις τόσο στο Φανάρι όσο και τα γύρω χωριά. Θα καταγραφούν, θα εκτεθούν με φροντίδα και με τη βοήθεια της Ιφιγένειας Παππά. Στο τέλος του τριημέρου θα επιστραφούν στους ιδιοκτήτες τους. Δεν χρειάζεται προεγγραφή, απλώς φέρτε τις φωτογραφίες σας! Σκοπός είναι να δημιουργήσουμε ένα συλλογικό άλμπουμ.
(Φωτογραφίες & αρχεία θα δεχόμαστε Παρασκευή & Σάββατο)
17:00-21:00 | «Απόκριες σαν και τότες»
Συλλογή προφορικών μαρτυριών για τα αποκριάτικα ήθη και έθιμα της περιοχής με τον Κωνσταντίνο Ντέλλα.
Πώς ήταν τότες τις Απόκριες; Κρατούσαν μέρες;
Ντυνόταν ο κόσμος καρναβάλια; Κάνατε πλάκες μεταξύ σας;
Τι χορεύατε τότε; Τι τραγουδούσατε; Εσύ τον Παναράτο τον ξέρεις;
*Ανοίγουμε έναν χώρο για να καθίσουμε, να τα πούμε και να τα θυμηθούμε. Οι ιστορίες σας δεν είναι απλώς αναμνήσεις, είναι η φωνή του χωριού. Είναι κομμάτια της συλλογικής μας μνήμης.
Τις μαζεύουμε για να φτιάξουμε ένα ζωντανό αρχείο άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς, ώστε να μη χαθούν οι αφηγήσεις, τα γλέντια, οι πλάκες και οι φωνές που κάποτε γέμιζαν το Φανάρι κόσμο.
Ο Κωνσταντίνος Ντέλλας θα ακούει και θα καταγράφει τις ιστορίες με τη βοήθεια του Στυλιανού και του Χαράλαμπου Βλαχοδήμου στη μαγνητοσκόπηση. Δεν χρειάζεται εμπειρία.
Χρειάζεται μόνο μια ιστορία. Έλα κάτσε να τα πούμε. Πες τα όπως τα θυμάσαι. Λίγα ή πολλά. Έλα μόνος σου ή μόνη σου. Φέρε και τον γείτονα ή την γειτόνισσα αν θέλεις, σίγουρα έχουν κι αυτοί κάτι να μας πουν. Γιατί αν δεν τα πούμε τώρα, ποιος θα τα θυμάται αύριο;
19:00-21:30 | «Δεν θυμάμαι πολλά… δούλευα στο καφενείο»
Εργαστήριο για την εικαστική εγκατάσταση (Εισαγωγή & θεωρία), με την Α. Επίθετη στο (πρώην) καφενείον Π. Σανίδα στην κεντρική πλατεία Φαναρίου.
Δωρεάν Συμμετοχή | Μέγιστη Συμμετοχή 10 άτομα, θα τηρηθεί σειρά προτεραιότητας. (Υπάρχει σχετικό link δήλωσης συμμετοχής στα προφίλ μας στα social σε Instagram & Facebook)
*Το εργαστήριο απευθύνεται σε άτομα με οποιοδήποτε επίπεδο σχετικής εμπειρίας.
Πώς συνομιλεί ένα έργο με τον χώρο που το φιλοξενεί; Πως συνδέεται ένας τόπος, ένα μαγαζί, ή τα αντικείμενα του με το προσωπικό έργο ενός καλλιτέχνη;
Το τριήμερο εργαστήριο με την Α. Επίθετη προσκαλεί τους συμμετέχοντες στο Φανάρι Καρδίτσας για μία βιωματική εξερεύνηση της site-specific τέχνης. Στόχος του εργαστηρίου είναι η ανακάλυψη μιας ιδέας, ιστορίας ή έργου που μπορεί να προκύψει από την σύνδεση μας με ένα τόπο, τους ανθρώπους και την ιστορία του.
Το εργαστήριο θα ξεκινήσει με μια εισαγωγή των συμμετεχόντων στο έργο της Α. Επίθετης, τόσο στο Φανάρι, στο πλαίσιο του Nowstalgism, όσο και ευρύτερα με μία σύντομη εισαγωγή στις προσωπικές τις πρακτικές, αλλά και την θεωρία της site-specific τέχνης.
Σάββατο 21/2
11:00-14:30 | «Δεν θυμάμαι πολλά… δούλευα στο καφενείο»
Εργαστήριο για την εικαστική εγκατάσταση (Χαρτογράφηση & σχεδιασμός), με την Α. Επίθετη στο (πρώην) καφενείον Π. Σανίδα στην κεντρική πλατεία Φαναρίου. Στην δεύτερη συνάντηση θα γίνει ο σχεδιασμός της συλλογικής εγκατάστασης καθώς και η συλλογή έργων και αντικειμένων.
11:00-14:30 | «Συλλογικό Άλμπουμ Έκθεση μνήμης, ύλης & αρχειακής τεκμηρίωσης, με την Ιφιγένεια Παππά. (Σε εξέλιξη από την Παρασκευή*)
Επιπλέον ως ζωντανό, συλλογικό αρχείο, παρουσιάζεται έναν άλμπουμ υλικών και μυρωδιών. Ένα άλμπουμ φτιαγμένο από βιοϋλικά, παραγόμενα από πρώτες ύλες που υπήρχαν ιστορικά στο παντοπωλείο: κανέλα, πορτοκάλι, μπαχάρια και άλλα καθημερινά υλικά της εμπορικής και οικιακής μνήμης. Οι μυρωδιές λειτουργούν ως αρχειακά ίχνη, εξίσου ισχυρά με τις εικόνες. Μέσα από την όσφρηση και την ύλη, ανασύρονται μνήμες που δεν καταγράφονται γραπτώς, αλλά κατοικούν στο σώμα. Το άλμπουμ δεν αφηγείται μια ιστορία την ενεργοποιεί. Μέσα από αυτή τη διαδικασία, το παντοπωλείο γίνεται τόπος αναβίωσης εικόνων, μνήμης και ύλης.
11:00-14:30 | «Ο Καρνάβαλος»
Ανοιχτό εργαστήριο συμμετοχής στο κοινό για την κατασκευή καρνάβαλου με papier-mâché*, με τον Anel & την Νικολ Τ. κεντρική πλατεία του χωριού.
*Το papier-mâché (χαρτοπολτός) είναι μια τεχνική χειροτεχνίας όπου χαρτί (συνήθως εφημερίδα) αναμειγνύεται με κόλλα για τη δημιουργία ανθεκτικών, ελαφριών κατασκευών. Χρησιμοποιείται για μάσκες, διακοσμητικά και γλυπτά.
11:00-14:00 & 17:00-21:00 | «Απόκριες σαν και τότες»
Συνέχεια της συλλογής προφορικών μαρτυριών για τα αποκριάτικα ήθη και έθιμα της περιοχής με τον Κωνσταντίνο Ντέλλα.
Κυριακή 22/2
11:00 | Συλλογικό Μαγείρεμα Παραδοσιακού Γλυκού (Μουσταλευριά) στην κεντρική πλατεία Φαναρίου από τον Πολιτιστικό Σύλλογο Φαναρίου “Το Κάστρο”.
11:00 | «Δεν θυμάμαι πολλά… δούλευα στο καφενείο»
Εργαστήριο για την εικαστική εγκατάσταση (Στήσιμο της εγκατάστασης) με την Α. Επίθετη στο (πρώην) καφενείον Π. Σανίδα στην κεντρική πλατεία Φαναρίου.
Την τρίτη και τελευταία ημέρα οι συμμετέχοντες θα προχωρήσουν στο στήσιμο της εγκατάστασης, την οποία θα εγκαινιάσουν το ίδιο βράδυ στο πλαίσιο του πρότζεκτ «Τότες την Αποκριά είχε κόσμο».
*Η έκθεση της συλλογικής εγκατάστασης θα είναι ανοιχτή στο κοινό την Κυριακή 22/2 | 18:00-21:00
11:00-14:30 | «Συλλογικό Άλμπουμ»
Έκθεση μνήμης, ύλης & αρχειακής τεκμηρίωσης, με την Ιφιγένεια Παππά. (Σε εξέλιξη*)
*Στο τέλος του τριημέρου το φωτογραφικό αρχείο θα επιστραφεί στους ιδιοκτήτες τους.
11:00-14:30 | «Ο Καρνάβαλος»
Ανοιχτό εργαστήριο συμμετοχής στο κοινό για την κατασκευή καρνάβαλου με papier-mâché*, με τον Anel & την Νικολ Τ. στην κεντρική πλατεία του χωριού.
*Το papier-mâché (χαρτοπολτός) είναι μια τεχνική χειροτεχνίας όπου χαρτί (συνήθως εφημερίδα) αναμειγνύεται με κόλλα για τη δημιουργία ανθεκτικών, ελαφριών κατασκευών. Χρησιμοποιείται για μάσκες, διακοσμητικά και γλυπτά,
17:00 | Πατινάδα στο Φανάρι με τους:
Kωνσταντίνος Kουραμάς (κλαρίνο)
Λάζαρος Σατραζέμης (τραγούδι)
Δημήτρης Mιαρίτης (ακορντεόν)
Xρίστος Παπούλιας (λαούτο)
Kώστας Παπούλιας (νταούλι)
*Η έναρξη της μουσικής πατινάδας θα γίνει από τα «Μαστόρικα», «Παλιογουλά» με προορισμό την κεντρική πλατεία Φαναρίου.
20:00 | «Πάει και φέτος!»
Τελετουργική κορύφωση του αποκριάτικου εθίμου στην κεντρική πλατεία του Φαναρίου από τον Πολιτιστικό Σύλλογο Φαναρίου “Το Κάστρο”. Θα ακολουθήσει γλέντι στην πλατεία.
Καθαρά Δευτέρα 23/2
11:00 | Κούλουμα στο Φανάρι από τον Πολιτιστικός Σύλλογος Φαναρίου “Το Κάστρο”, στον προαύλιο χώρο του Αγίου Σεραφείμ με δωρεάν σαρακοστιανά εδέσματα & κρασί. Δωρεάν Είσοδος
«Την καθαρό Δευτέρα δεν έβγαινες έξω, γάνωνε ο ένας τον άλλον, με γράσο που λες, από τα κάρα περνάμε τότε να πούμε μπογιά, γράσο, στα μούτρα ντιπ. Εγώ, με γάνωσαν μια μέρα, και ήρθα εδώ σπιτ’ και έβαλα μια χούφτα πετρέλαιο στα μούτρα. Εεε ρε και να με τσούζει ύστερα, δεν μπορούσα να συνέλθω με τίποτα ντιπ. Πετρέλαιο στα μούτρα για να βγάλω την μαύρη την μπούγια. Δεν έβγαινε εύκολα η μαύρη η μπούγια, από το γράσο από τις ρόδες, ξερς…. είχε πολύ κόσμο και γίνονταν πολλά τότε, πολλά πολλά πολλά πράγματα». O κ. Λάμπρος Λιούκας μοιράζεται τις μνήμες του από την παιδική του ηλικία, την Αποκριά στο Φανάρι.
(Φωτογραφικό αρχείο: Λαογραφικό Μουσείο Φαναρίου/Υπεύθυνος Απόστολος Φλωρίδης & Αρχείο Nowstalgism)
