Και τώρα να έπαιζε ο Ντράζεν Πέτροβιτς, θα ήταν κορυφαίος. Αυτός και μερικοί άλλοι, θα μπορούσαν να παίζουν σε κάθε εποχή, παρά το ότι το μπάσκετ αλλάζει συνεχώς – περίπου κάθε δεκαετία.
Ηταν ένας εκ των παγκόσμιων μορφών του αθλήματος, μέγιστος, ανυπέρβλητος, “κλασικός” εγωιστής Γιουγκοσλάβος, σκόρερ, παθιασμένος, αμετροεπής στο παιχνίδι, ακριβής στην επαφή με το καλάθι.
Μόνο οι μπασκετμπολίστες ξέρουν, πόση προπόνηση χρειάζονται, για να κάνουν έναν και μόνο σουτ. Πόσες χαμένες προσπάθειες, πόσος ιδρώτας, πόσα βρισίδια, για να βάλουν, όχι το τελευταίο καλάθι, αλλά ακόμη ένα.
Διότι το μπάσκετ είναι το άθροισμα προσπαθειών. Οταν ο – συνήθως – καλύτερος παίκτης παίρνει το τελευταίο σουτ στο τελευταίο δευτερόλεπτο στο ισόπαλο ματς του – οποιουδήποτε – τελικού, ξέρει ότι πριν από αυτόν, υπήρξαν άλλοι που έβαλαν ένα καλάθι στο (π.χ.) 42-40.
Αυτή η παρατήρηση, περί του αθροίσματος των προσπαθειών και η έτερη, του Ντέιβιντ Χολάντερ (στο θέμα Γλώσσας των ΕΠΑΛ στις Πανελλαδικές του 2026), ότι το μπάσκετ είναι το μόνο άθλημα που παίζεται 100% χωρίς θέσεις, θέλησε να είναι ο πυρήνας της ταινίας Drazen, του 2024.
Λίγο η γλώσσα, που πάντα μου άρεσε από τις ταινίες του Κουστουρίτσα, λίγο ο τεράστιος θαυμασμός στη δεκαετία του 1980 για τη γιουγκοσλαβική σχολή, που παρέμενε ανεξάντλητη μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 2020, αλλά, κυρίως, ο ίδιος ο Ντράζεν, με οδήγησαν στο να δω την ταινία.
Οι βιογραφίες είναι επικίνδυνο είδος. Διότι ξέρουμε από πριν τα πάντα ή τέλος πάντων πολλά από όσα περιμένουμε να δούμε. Κι εδώ είναι το άνισο του πράγματος. Ολοι περιμένουμε να δούμε αυτό που πλάσαμε με τη φαντασία μας για τον Ντράζεν, τον Καποδίστρια, τον Ντύλαν, την Κιουρί, τον Μάλκομ Χ, Συνήθως, δεν είναι αυτό που βλέπουμε. Αφοσιωνόμαστε στην άποψη του σκηνοθέτη για τον βιογραφούμενο, μέσα από ισορροπίες: η έρευνα στο αρχειακό υλικό προσκρούει συνήθως στην οικογένεια – απογόνους – κληρονόμους, που σε καμία περίπτωση δε θα ήθελαν να εμφανιστεί οτιδήποτε μεμπτό για τον ήρωα, ακόμη κι υπάρχει κάτι καταφανώς μεμπτό.
Υπό την έννοια αυτή, η ανισότητα της βιογραφίας οδηγεί σε αγιογραφία ή, στην καλύτερη περίπτωση, σε τυπική περιγραφή.
Στη συγκεκριμένη ταινία, η ανισότητα είναι το ΝΒΑ. Οτι, δηλαδή, όλα σε σχέση με την Ευρώπη και τον εδώ μύθο, υστερούν χρονικώς και ως μυθοπλασία, σε σχέση με την παραμονή του Ντράζεν στις ΗΠΑ. Ετσι κι αλλιώς, στις αρχές της δεκαετίας του 1990 σε υποτιμούσαν στις ΗΠΑ αν ήσουν Ευρωπαίος. Ετσι κι αλλιώς, είναι δύο διαφορετικά είδη μπάσκετ. Απλώς οι Αμερικανοί θέλουν να δείξουν ότι παίζουν – μόνο αυτοί – το μπάσκετ “όπως πρέπει”.
Ετσι η ταινία είναι άνιση ως προς το τι σήμαινε ο Ντράζεν για χιλιάδες Ευρωπαίους παίκτες που έβλεπαν τη μάχη με τον Γκάλη, ή με τα μεγαθήρια όπως η Ρεάλ, πριν ο Κροάτης μετακομίσει σε αυτή.
Πτυχές και στοιχεία της περιόδου της εφηβικής ηλικίας στο Σίμπενικ, όπως το περίφημο ματς με την Μπόσνα και τις εύστοχες βολές του 18χρονου Ντράζεν, απαραίτητες αναφορές στους έρωτες, στίγματα της εμφύλιας σύρραξης στην πάλαι ποτέ Γιουγκοσλαβία (πάντως κλείνει το θέμα με τη διαμάχη με τον Ντίβατς, ο οποίος μιλά κιόλας στο τέλος της ταινίας). Αλλά μέχρι εκεί.
Βέβαια ο σκηνοθέτης φροντίζει να μας προειδοποιήσει από την αρχή, ότι η ταινία είναι βασισμένη στη ζωή του Πέτροβιτς. Αρα, μόλις ένας δημιουργός αναφέρει κάτι τέτοιο, βγάζει από πάνω του κάθε πιθανή κριτική σε σχέση με το αν η ταινία ήταν βιογραφία με πιστή περιγραφή γεγονότων γνωστών.
Ετσι, διαβάζουμε κείμενα όπως το συγκεκριμένο, όπου αναγκαζόμαστε να γράψουμε ότι “δε μας τα είπαν όλα”.
Δείτε τη,
– για την ατμόσφαιρα των 80ς στη Γιουγκοσλαβία
– τα περάσματα του Ντράζεν μέσω αγώνων στην τηλεόραση
– τη σχέση με τον Αλεξάντερ, τον αδελφό του
– το πώς συμπεριφέρονταν οι Αμερικάνοι στους Ευρωπαίους παίκτες
– τον ίδιο τον θρύλο.
Μην τη δείτε
– αν δεν ξέρετε ποιος – και τι – ήταν ο “Γιος του Διαβόλου” ή “Μότσαρτ” ή σκέτο Ντράζεν
Tip: Το αυτοκίνητο του μοιραίου αυτοκινήτου έχει τις ίδιες πινακίδες με το μοιραίο, λίγο πριν από μια όμορφη στιγμή αποχαιρετισμού.
*Σκηνοθεσία: Danilo Serbedzija, Ljubo Zdjelarevic
Σενάριο: Ivan Turkovic Krnjak
Στον ρόλο του Ντράζεν ο Domagoj Nizic
Διάρκεια: 135΄
Παραγωγή: Κροατία
