Μπορεί οι τοπικές κοινωνίες να βρίσκονται αντιμέτωπες με έναν ανελέητο «πόλεμο χαρακωμάτων» απέναντι στους κυβερνητικούς σχεδιασμούς για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, όμως την ίδια στιγμή οι συλλογικότητες των πολιτών ορθώνουν ένα ισχυρό ανάχωμα, βασισμένο στη βαθιά επιστημονική τεκμηρίωση, τη συσπείρωση και τη διαρκή επαγρύπνηση.
Στέλνουν έτσι ένα ξεκάθαρο μήνυμα, ότι δεν πρόκειται να επιτρέψουν την άλωση του ανεκτίμητου φυσικού τοπίου των μικρών τους πατρίδων και δη την αλλοίωση βουνών, δασών και κορυφογραμμών που αποτελούν κομμάτι της ιστορίας, της ταυτότητας και της ζωής τους.
Η αθρόα προσέλευση στην χθεσινή εκδήλωση με τίτλο «Τα αιολικά σας στα βουνά μας», που διοργάνωσε ο Ορειβατικός και Περιηγητικός Σύλλογος Πύλης στο Πολιτιστικό Κέντρο της περιοχής, απέδειξε πως η κοινωνία όχι μόνο ενημερώνεται, αλλά αφυπνίζεται και οργανώνεται. Άνθρωποι κάθε ηλικίας παρακολούθησαν με μεγάλο ενδιαφέρον τις τοποθετήσεις επιστημόνων, αυτοδιοικητικών και ενεργών πολιτών, κατανοώντας ότι το σχέδιο εγκατάστασης εκατοντάδων ανεμογεννητριών στις κορυφογραμμές του ορεινού όγκου απέχει πολύ από την έννοια της “πράσινης ανάπτυξης”, καθώς πρόκειται για μια άνευ προηγουμένου επιβάρυνση του φυσικού τοπίου με σοβαρές συνέπειες για το περιβάλλον, τη βιοποικιλότητα και τη ζωή των τοπικών κοινωνιών.
Η πιο αισιόδοξη διαπίστωση της βραδιάς ήταν πως οι κάτοικοι δεν εμφανίζονται πλέον αμήχανοι ή ανενημέρωτοι απέναντι σε σχεδιασμούς που αποφασίζονται ερήμην τους. Αντίθετα, διαθέτουν επιχειρήματα, γνώση της νομοθεσίας, περιβαλλοντική συνείδηση και κυρίως τη βούληση να υπερασπιστούν τον τόπο τους.
“Η εγκατάσταση ΑΠΕ θα επιτρέπεται σχεδόν παντού στον ορεινό όγκο”
Πρώτος ομιλητής της εκδήλωσης ήταν ο Μιχάλης Γκαραγκάνης τοπογράφος μηχανικός και αν. προϊστάμενος του Τμήματος Περιβάλλοντος της Π.Ε. Τρικάλων ο οποίος εμφανίστηκε ιδιαίτερα αιχμηρός αναφορικά με τον τρόπο περιβαλλοντικής αδειοδότησης των έργων ΑΠΕ στην Ελλάδα. Υποστήριξε συγκεκριμένα πως οι Μελέτες Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων παρουσιάζουν σοβαρές δομικές αδυναμίες και σπάνια λειτουργούν ως πραγματικό εργαλείο προστασίας του περιβάλλοντος. Όπως ανέφερε, «δεν έχουμε δει ποτέ στην Ελλάδα μια Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων να καταλήγει στο ότι ένα έργο δεν πρέπει να γίνει» για να προσθέσει πως «η λεγόμενη μηδενική λύση-δηλαδή η απόρριψη ενός έργου-ουσιαστικά δεν εξετάζεται ποτέ».
Σύμφωνα με τον ίδιο πολλές μελέτες χαρακτηρίζονται από ελλιπή γνώση των τοπικών συνθηκών, αντιγραφές, απουσία επιτόπιας έρευνας (αποκάλυψε την περίπτωση μελετητή ο οποίος παραδέχθηκε πως δεν επισκέφθηκε ποτέ την περιοχή του έργου και βασίστηκε αποκλειστικά σε δεδομένα από το Google Earth) και συμπεράσματα που «συγκρούονται με την επιστήμη και την κοινή λογική». Τόνισε μάλιστα ότι οι δημόσιες υπηρεσίες αδυνατούν να ασκήσουν ουσιαστικό έλεγχο, καθώς καλούνται να αξιολογήσουν τεράστιους φακέλους χιλιάδων σελίδων μέσα σε ασφυκτικά χρονικά περιθώρια.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στις επιπτώσεις που προκαλεί η μαζική εγκατάσταση ανεμογεννητριών στον ορεινό όγκο, κάνοντας λόγο για εκτεταμένες παρεμβάσεις στο φυσικό περιβάλλον μέσω νέας οδοποιίας, εκσκαφών και αλλαγών χρήσεων γης. Όπως σημείωσε, τα τελευταία χρόνια έχουν διανοιχθεί περίπου 50.000 χιλιόμετρα νέων ορεινών δρόμων, γεγονός που επηρεάζει το ανάγλυφο, την υδρολογία, τη σταθερότητα των πρανών και τη βιοποικιλότητα, ενώ υποβαθμίζει και την προοπτική ήπιας τουριστικής ανάπτυξης. «Οι αλλαγές χρήσεων γης και η απώλεια βιοποικιλότητας θεωρούνται από τις μεγαλύτερες απειλές της κλιματικής κρίσης. Προσπαθούμε να αντιμετωπίσουμε την κλιματική αλλαγή με έργα που προκαλούν ακριβώς τέτοιες επιπτώσεις», ανέφερε.
Παράλληλα, εξέφρασε έντονη ανησυχία για τις λεγόμενες «Περιοχές Επιτάχυνσης ΑΠΕ» όπου, όπως υποστήριξε, οι διαδικασίες θα γίνονται ταχύτερα και με περιορισμένους περιβαλλοντικούς ελέγχους.
Σύμφωνα με όσα ανέφερε, σε ορισμένες περιπτώσεις τα έργα θα μπορούν να εξαιρούνται από τη διαδικασία περιβαλλοντικής αδειοδότησης και από ειδικές οικολογικές αξιολογήσεις. «Φοβάμαι ότι διαμορφώνεται ένα πλαίσιο όπου η εγκατάσταση ΑΠΕ θα επιτρέπεται σχεδόν παντού στον ορεινό όγκο και μάλιστα με fast track διαδικασίες», τόνισε.
«Ό,τι επιθυμείς να το φωνάζεις δυνατά, αγρίμι να γίνεσαι»
Με ιδιαίτερα αιχμηρό λόγο και έντονη συναισθηματική φόρτιση τοποθετήθηκε στη συνέχεια ο Γιώργος Αναγνώστου, μέλος της Διαπαραταξιακής Επιτροπής του Δήμου Πύλης κατά των αιολικών, υποστηρίζοντας πως οι τοπικές κοινωνίες έχουν πλέον αντιληφθεί το μέγεθος των σχεδιασμών που εξελίσσονται στα βουνά της περιοχής. Όπως ανέφερε, «δεν είμαστε πέντε, έξι ψεκασμένοι ή γραφικοί», αλλά ένα συνεχώς διευρυνόμενο μέτωπο πολιτών που αντιδρά απέναντι σε αυτό που χαρακτήρισε «ασυδοσία» και «αναρχία» στον χώρο των αδειοδοτήσεων. Εξήρε μάλιστα την πρωτοβουλία του Ορειβατικού και Περιηγητικού Συλλόγου Πύλης να διοργανώσει την εκδήλωση, τονίζοντας ότι τέτοιες δράσεις αποδεικνύουν πως οι τοπικές κοινωνίες αφυπνίζονται και οργανώνονται απέναντι στην επέλαση των μεγάλων ενεργειακών έργων.
Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσαν τα στοιχεία που παρουσίασε για την έκταση των σχεδιαζόμενων αιολικών εγκαταστάσεων στον Νομό Τρικάλων. «Σήμερα οι αιτήσεις για αιολικά έργα στον νομό προσεγγίζουν τα 50 πάρκα με σχεδόν 500 ανεμογεννήτριες και συνολική ισχύ που ξεπερνά τα 1.200 MW» και προειδοποίησε ότι αν υλοποιηθούν οι σχεδιασμοί αυτοί, ο ορεινός όγκος των Τρικάλων θα μετατραπεί σε «δάσος ανεμογεννητριών», αλλοιώνοντας ανεπανόρθωτα κορυφογραμμές, αλπικά τοπία, ποτάμια και ορεινά οικοσυστήματα.
Στην συνέχεια της τοποθέτησής του άσκησε δριμεία κριτική τόσο στο νέο χωροταξικό πλαίσιο για τις ΑΠΕ όσο και στην απουσία ουσιαστικής συμμετοχής των τοπικών κοινωνιών στις αποφάσεις. Ζήτησε να υπάρξει άμεση αναστολή όλων των αδειοδοτήσεων μέχρι να ολοκληρωθεί ο νέος χωροταξικός σχεδιασμός, να θεσπιστούν αυστηρά υψομετρικά όρια για την εγκατάσταση ανεμογεννητριών και να καταστεί υποχρεωτική η συναίνεση των τοπικών κοινωνιών πριν από οποιαδήποτε έγκριση έργου. Εξέφρασε μάλιστα παράπονα προς τους κοινοβουλευτικούς εκπροσώπους του νομού για την απουσία ξεκάθαρης δημόσιας τοποθέτησης, υποστηρίζοντας ότι «δεν αρκούν οι χαιρετισμοί, χρειάζονται καθαρές θέσεις».
Κλείνοντας την ομιλία του κάλεσε ιδιαίτερα τους νέους ανθρώπους να συμμετάσχουν ενεργά στον αγώνα για την προστασία του τόπου τους, παραπέμποντας σε μια από τις πιο εμβληματικές και δυνατές φράσεις του Νίκου Καζαντζάκη: «Ό,τι επιθυμείς να το φωνάζεις δυνατά, αγρίμι να γίνεσαι. Δεν ταιριάζει η μετριότητα με τη λαχτάρα».
Καθοριστικός ο ρόλος των συλλογικοτήτων ως αντίβαρο στον κεντρικό σχεδιασμό
Αμέσως μετά στο βήμα ανέβηκε ο Σωκράτης Κωνσταντός πρόεδρος του συλλόγου «Ζωντανός Ασπροπόταμος» ο οποίος πρότεινε την διοργάνωση ευρείας συνάντησης το επόμενο διάστημα με τη συμμετοχή περιβαλλοντικών, πολιτιστικών, ορειβατικών συλλόγων και κινημάτων, με στόχο τη συνολική συζήτηση του νέου χωροταξικού πλαισίου που βρίσκεται σε διαβούλευση.
Ο ομιλητής αναφέρθηκε στην Διαπαραταξιακή Επιτροπή του Δήμου Πύλης η οποία έχει διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στη διαχείριση κρίσιμων ζητημάτων της περιοχής, επισημαίνοντας παράλληλα τις προσπάθειες του «Ζωντανού Ασπροποτάμου» για την επανασύσταση αντίστοιχης επιτροπής στον Δήμο Μετεώρων, οι οποίες, αν και αρχικά είχαν γίνει αποδεκτές από τη δημοτική αρχή, δεν οδήγησαν τελικά στη συμμετοχή εκπροσώπου του φορέα, γεγονός που προκάλεσε προβληματισμό.
Καταλήγοντας ο Σωκράτης Κωνσταντός τόνισε ότι ανέκαθεν οι κοινωνίες και οι λαοί έδιναν αγώνες με γνώμονα τις ανάγκες των επόμενων γενεών και όχι το πρόσκαιρο προσωπικό συμφέρον, επισημαίνοντας ότι σήμερα συχνά κυριαρχεί μια λογική αδιαφορίας και ατομικισμού, όπου υποχωρεί το αίσθημα του συλλογικού συμφέροντος και ενισχύεται η αντίληψη της ατομικής επιβίωσης.
Υπογράμμισε τον καθοριστικό ρόλο του «Ζωντανού Ασπροποτάμου» και των τοπικών συλλογικοτήτων στη διαμόρφωση μιας ενεργής κοινωνίας, μέσα από συνεργασίες, δράσεις και καθημερινή συμμετοχή των πολιτών, ώστε ο σχεδιασμός για τον τόπο να μην γίνεται ερήμην της κοινωνίας αλλά με αυτήν παρούσα και πρωταγωνίστρια, με βασικό γνώμονα την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος και την ευθύνη απέναντι στις μελλοντικές γενιές.
Δεν παρέλειψε μάλιστα να προσκαλέσει όλους τους παρευρισκόμενους στην προγραμματισμένη επιστημονική ημερίδα του συλλόγου “Ζωντανός Ασπροπόταμος” που θα πραγματοποιηθεί το ερχόμενο Σαββατοκύριακο (23-24/5) στο Θεατράκι του Μύλου Ματσόπουλου.
Η εκδήλωση ολοκληρώθηκε με χαιρετισμούς εκπροσώπων συλλογικών φορέων, οι οποίοι εξέφρασαν τη στήριξή τους και τη βούληση να σταθούν στο πλευρό των τοπικών κοινωνιών στον αγώνα για την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος και τη διατήρηση της φυσιογνωμίας του τόπου.
