Πόσοι γνωρίζουν ότι οι αρχαίοι Γόμφοι υπήρξαν μία από τις πιο σημαντικές και στρατηγικές πόλεις της αρχαίας Θεσσαλίας;
Πόσοι γνωρίζουν ότι ο αρχαιολογικός χώρος βρίσκεται σήμερα κυρίως στη θέση «Επισκοπή» στο Μουζάκι και τμήματα των νεκροταφείων της πόλης εκτείνονται και στον Δήμο Πύλης, κοντά στους Γόμφους και πόσοι είχαν την ευκαιρία έως και σήμερα να ανακαλύψουν κομμάτι αυτής της σημαντικής πόλης;
Την περασμένη Τετάρτη 26 Αυγούστου πολλοί ήταν αυτοί που ανταποκρίθηκαν στην πρωτοβουλία του Δήμου Μουζακίου και της Αντιδημάρχου Πολιτισμού κ. Ιουλίας Φωτίου για έναν ξεχωριστό περίπατο στους Αρχαίους Γόμφους,
Αρχικά, πραγματοποιήθηκε συνάντηση στη θέση «Επισκοπή» και ακολούθησε η πεζοπορία μέσα από το αγροτικό τοπίο και τους αμπελώνες των Γόμφων. Εκεί, όσοι συμμετείχαν επισκέφθηκαν τους αρχαιολογικούς χώρους, όπου ενημερώθηκαν για την ιστορία και τη σημασία των ευρημάτων από τον Αρχαιολόγο και Υπεύθυνο του Αρχαιολογικού χώρου των Γόμφων από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Καρδίτσας κ. Δημήτρη Αθανασίου κα την αρχαιολόγο, ιστορικό και προέδρο του Αρχαιολογικού Λαογραφικού Πολιτιστικού Συλλόγου «Οι Γόμφοι» κα. Βάσω Φίλου.
Ο μαγικός αυτός περίπατος συνεχίστηκε στους αμπελώνες της περιοχής, ενώ στα αξιοσημείωτα της επίσκεψης η ολιγόλεπτη ξεκούραση, όπου προσφέρθηκαν λουκούμια, σταφύλια από το κτήμα Παγούρα και κρασί από το κτήμα Λιάππα.
Στη δράση συμμετείχαν ο Πολιτιστικός Σύλλογος Γυναικών Μουζακίου, ο Αρχαιολογικός, Λαογραφικός, Πολιτιστικός Σύλλογος Μουζακίου «Οι Γόμφοι», ο Σύλλογος Αργιθεατών Μουζακίου και η AMKE Itamos.
Oι αρχαίοι Γόμφοι
Οι αρχαίοι Γόμφοι, μαζί με την Τρίκκη, την Πέλιννα και τη Μητρόπολη αποτέλεσαν την τετράδα της Εστιαιώτιδας. Η πόλη ιδρύθηκε τον 4ο π. Χ. αιώνα από συνοικισμό κωμών σε «θεατροειδή» χώρο ενός μακρόστενου υψώματος που σήμερα ορίζει τα όρια των Νομών Καρδίτσας και Τρικάλων. Έλεγχε τις δύο εισόδους από τη θεσσαλική πεδιάδα προς την αρχαία Αμβρακία (Άρτα) και την χώρα των Αθαμάνων. Ο Πάμισος ποταμός φαίνεται πως όριζε την αρχαία πόλη στα ΝΑ.Oι αρχαίοι Γόμφοι για μικρό χρονικό διάστημα ονομάζονταν Φίλιπποι ή Φιλιππόπολις.
Ο βασιλιάς Φίλιππος ενίσχυσε το κτίσιμο της νέας πόλης.
Έκοψε νομίσματα με την επιγραφή «ΦΙΛΙΠΠΟΠΟΛΙΤΩΝ» και για μικρό χρονικό διάστημα η πόλη έφερε το όνομα «Φίλιπποι ή Φιλιππόπολις». Μετά το 330 π. Χ. η πόλη εμφανίζεται με το παλιό της όνομα Γόμφοι. Οι Γόμφοι έκοψαν δικά τους νομίσματα, τα οποία φέρουν τις επιγραφές ΓΟΜΦΕΩΝ – ΓΟΜΦΙΤΟΥΝ. Στις παραστάσεις διακρίνεται ο Ζευς – Παλάμνιος ή Ακραίος. Στους αρχαίους Γόμφους λάτρευαν και τον Διόνυσο Κάρπιο, που υποδήλωνε την καλλιέργεια της αμπέλου.
Επειδή οι αρχαίοι Γόμφοι έλεγχαν την διάβαση προς την Αθαμανία και την Ήπειρο, αρκετές φορές υπέστησαν πολιορκίες και καταστροφές. Έτσι το 198 π. Χ. κατέλαβε την πόλη ο Αμύνανδρος, βασιλιάς των Αθαμάνων, με τη βοήθεια των Ρωμαίων, στη συνέχεια το 191 – 185 π. Χ. ο Φίλιππος Ε΄ της Μακεδονίας και αργότερα, το 48 π. Χ., ο Ιούλιος Καίσαρας στον εμφύλιο πόλεμο με τον Πομπήιο. Από τις φιλολογικές πηγές και τα ανασκαφικά στοιχεία διαπιστώνεται ότι η πόλη των Γόμφων υπήρχε τον 6ο μ. Χ. αι., οπότε ανακαινίστηκε το τείχος της από τον Ιουστινιανό.
Α. Σαραντάρης
